Header image   header image 2
 
  || HOME ||
   
 
GEVOLGEN VOOR HET MILIEU

De belangrijkste gevolgen voor het milieu zijn:

- het grote ruimtegebruik van de gaswinning
- verontreiniging van grondwater en oppervlaktewater
- lekkages van het sterke broeikasgas methaan

Voor de gaswinning moeten per vierkante kilometer verschillende putten geboord worden. Zo'n boorlokatie heeft al snel de grootte van een voetbalveld. Daar komen dan nog wegen bij, voor het zware vrachtverkeer dat het materiaal aanvoert. Er moeten opslagbassins komen voor het water wat bij de gaswinning opgepompt wordt. Er worden leidingen aangelegd voor afvoer van het gas. Dat betekent dat een aanzienlijk deel van het landschap op de schop gaat en in feite industrieterrein wordt.

Het aantal boorlocaties ('pads') kan kleiner worden als er meerdere boorputten per lokatie geboord worden (multi-well pads). Met horizontaal boren kan ook een groter gebied bereikt worden en kunnen meerdere steenkoollagen aangetapt worden. De gasindustrie stelt dit echter mooier voor dan het is. Een multi-well pad is al gauw 2,5 keer zo groot als een singel well pad, en je hebt och minimaal een pad per vierkante kilometer nodig. Bovendien blijft de hoeveelheid ruimte die nodig is voor opslag van vervuild water gelijk, en zal het boren ook veel langer duren. Als er een ongeluk met een van de boorputten gebeurt, is de kans op een ongeluk met een andere put ook veel groter. De aanleg van een multi-well pad in een natuurgebied of beschermd landschap is hetzelfde als de aanleg van een flink industrieterrein, iets wat voor geen enkele andere vorm van industrie toegestaan zou worden.

Tijdens het boren van de putten staan er op deze lokaties voortdurend zware machines te draaien, en is er veel zwaar vrachtverkeer. Maar ook als de winningslokaties klaar zijn, keert de rust niet weer en blijft er veel bedrijvigheid. Dat betekent naast het ruimtebeslag dus ook voortdurend lawaai-overlast.

Tijdens de gaswinning wordt er water uit de steenkoollagen opgepomt. Dat water bevat veel verontreinigingen: kooldeeltjes, koolwaterstoffen, sulfiden. In de Achterhoekse steenkool komt het mineraal pyriet voor (ijzersulfide). Sulfiden kunnen voor ernstige verzuring van het water zorgen. Ook verhoogde radio-activiteit is niet uit te sluiten; in steenkool kunnen soms verhoogde concentraties van uranium en thorium voorkomen.

Wat er met dit vervuilde water gebeurt, zal sterk afhangen van de eisen die de overheid stelt bij de verwerking ervan. Men heeft nogal eens de neiging om uitzonderingen te maken op milieuwetgeving ten behoeve van de gaswinners, zoals de 'Halliburton Loophole' in de Amerikaanse Drinking water Act, of zoals in Australie gebeurt. Vaak wordt het water opgeslagen in bassins, die kunnen lekken of openbreken. Naast calamiteiten, kunnen ook illegale lozingen plaatsvinden. Omdat het om heel veel winningslokaties gaat, is de kans ook veel groter dat zoiets gebeurt. Een alternatief is opslaan in een ondieper gelegen zandlaag (ca 500 meter diepte). Maar de opslagcapacitieit daarvan is ook niet onbeperkt, en bij het grote aantal boorputten wat nodig is komt veel vervuild water vrij. Bovendien blijft ook dan de mogelijkheid bestaan dat het vervuilde water in contact komt met ondieper grondwater waaruit drinkwater gewonnen wordt.

Wanneer er gebruik gemaakt wordt van 'fracking' (openbreken van het gesteente door hoge waterdruk) neemt de kans op waterverontreiniging nog verder toe. De vloeistof die daarvoor gebruikt wordt is water, waaraan allerlei chemicalien zijn toegevoegd. De samenstelling beschouwen de gaswinners doorgaans als bedrijfsgeheim. Een lijst van mogelijke chemicalien is hier te vinden. Sommige daarvan zijn giftig of kankerverwekkend. Bij fracking bestaat de kans dat de vloeistof doorlekt naar het ondiepere grondwater. Die kans is hoger in de Achterhoek, omdat de steenkool relatief ondiep zit.

Bij fracking wordt ook heel veel water gebruikt, zeker zo'n 20 000 kubieke meter per frack, soms meer. Dat kan per vierkante kilometer oplopen tot 10-15 keer de hoeveelheid water die de landbouw gebruikt of 70% van het totale verbruik. In de VS moet de landbouw al op de markt concurreren met de olie-industrie om schaars water.

Zelfs als een boorput al lang geleden afgesloten is, kunnen er problemen optreden. Boorbuizen kunnen roesten en gaan lekken en afsluitingen hebben ook niet het eeuwige leven, terwijl na lange tijd niet meer bekend is waar de bron van dergelijke lekkages precies zit. Zelfs gasexplosies zijn niet uitgesloten. Met honderden verlaten boorputten, laten we een vervelende erfenis na voor de generaties na ons, zo blijkt uit de praktijk.

De kans op ernstige verontreiniging van het grondwater of onze beken is daardoor niet gering. Waterleidingbedrijven hebben al te kennen gegeven zich zorgen te maken. Daarnaast wordt voor fracking ook heel veel water gebruikt (tussen de 12.000 en 30.000 kubieke meter per boring), mogelijk drinkwater . Dat water kan daarmee niet meer voor andere doelen gebruikt worden: landbouw, drinkwater, industrie. Fracking zal onze voorraden grondwater niet alleen vervuilen, maar ook uitputten en leiden tot verdroging van natuurgebieden.

Tenslotte vinden er onvermijdelijk gaslekkages plaats tijdens de winning; hier filmbeelden van ontsnappend gas. Methaan is een heel sterk broeikasgas, vele malen sterker dan het meer bekende kooldioxide. Omdat er heel veel winningslokaties nodig zijn, is de kans op lekkages ook veel groter. Een recente Amerikaanse studie heeft laten zien dat de winning van schaliegas slechter is voor het klimaat dan het stoken van de steenkool zelf. Ook bij steenkoolgaswinning ontsnapt methaan.

Er is voorgesteld om het gas te winnen door het broeikasgas kooldioxide in de bodem te pompen om het methaan eruit te drijven. Dat zou dan een gunstig effect hebben op het klimaat, omdat je uitstoot van broeikasgas voorkomt en het ondergronds opslaat. Het steenkoolgas zou dan 'klimaatneutraal' zijn. Dat klopt echter niet. Zie hier waarom niet.

 

multipe drillingsites

winningslokaties in Powder River basin, Wyoming, VS

boorlokatie

boorlokatie, VS

opslagbassin water

opslagbassin verontreinigd water, VS

water uit steenkool

water uit boorput, VS

installatie gaswinning

installatie gaswinning

lekkage bij fracking

mogelijke lekkages bij fracking verontreinigen grondwater

multiwell drilling

meerdere boringen vanaf een boorlocatie gecombineerd met horizontaal boren